Δεκατρία χρόνια υπηρεσίας σε καταστήματα κράτησης, χωρίς κανένα πειθαρχικό παράπτωμα, και στο τέλος μια απαίτηση του Δημοσίου για επιστροφή 205.801,32 ευρώ, δηλαδή όλων των μισθών που είχε λάβει. Με την 0123/2026 απόφαση του Πρώτου Τμήματος, το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι το ποσό αυτό ήταν δυσανάλογο και το περιόρισε στις 5.000 ευρώ.
Η υπόθεση
Ο υπάλληλος διορίστηκε το 2001 στον κλάδο ΔΕ Φύλαξης Καταστημάτων Κράτησης. Το 2014, σε έλεγχο των δικαιολογητικών του, διαπιστώθηκε ότι στο απολυτήριο λυκείου ο βαθμός είχε αλλοιωθεί.
Το απολυτήριο όμως ήταν γνήσιο και ο διαγωνισμός δεν απαιτούσε ελάχιστο βαθμό. Θέσεις έμειναν μάλιστα κενές. Με άλλα λόγια, θα είχε διοριστεί και χωρίς την αλλοίωση.
Η διοίκηση ανακάλεσε αναδρομικά τον διορισμό του το 2014 και, πέντε χρόνια αργότερα, του καταλόγισε τις καθαρές αποδοχές όλου του διαστήματος. Στο μεταξύ, αμετάκλητο βούλευμα έκρινε ότι δεν υπήρξε απάτη, αφού δεν ζημιώθηκε ούτε το Δημόσιο ούτε άλλος υποψήφιος.
Νόμιμος ο καταλογισμός, δυσανάλογο το ύψος του
Το Δικαστήριο δέχθηκε ότι η διοίκηση ήταν υποχρεωμένη να καταλογίσει. Όταν ο διορισμός ανακαλείται αναδρομικά, οι μισθοί χάνουν τη νόμιμη αιτία τους και ο καταλογισμός επιβάλλεται κατά δέσμια αρμοδιότητα (άρθρο 96 ν. 4270/2014, ΕλΣυν Ολ. 2015/2008).
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν πόσα μπορεί να ζητήσει το Δημόσιο. Εδώ το Δικαστήριο εφάρμοσε αυτεπαγγέλτως το άρθρο 150 του ν. 4820/2021, που επιτρέπει τη μείωση του καταλογισμού με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
Η λογική είναι σαφής. Ο καταλογισμός υπάρχει για να αποκαταστήσει τη νομιμότητα, όχι για να τιμωρήσει, και δεν μπορεί να αγνοεί την εργασία που πράγματι προσφέρθηκε (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ., άρθρο 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ, ΕλΣυν Ολ. 771/2021, 599/2021).
Τι στάθμισε το Δικαστήριο
-
- Ο υπάλληλος θα είχε διοριστεί και χωρίς τον αλλοιωμένο βαθμό.
- Το ποσό ήταν ιδιαίτερα μεγάλο.
- Η διοίκηση χρειάστηκε πάνω από δεκατρία χρόνια για να εντοπίσει το πρόβλημα.
- Το ποινικό δικαστήριο είχε αποκλείσει κάθε βλάβη του Δημοσίου.
- Υπηρέτησε επιμελώς, σε δύσκολες συνθήκες, χωρίς πειθαρχική ποινή.
- Είναι πατέρας πέντε παιδιών, με μηνιαίο μισθό 1.200 ευρώ.
Η έφεση έγινε εν μέρει δεκτή. Από τα 205.801,32 ευρώ ο καταλογισμός περιορίστηκε στις 5.000 και διατάχθηκε η επιστροφή του παραβόλου.
Η σημασία της απόφασης
Κάθε δημόσιος λειτουργός, και κάθε στέλεχος των Σωμάτων Ασφαλείας, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με απαίτηση επιστροφής αποδοχών πολλών ετών. Η απόφαση δείχνει ότι ένας νόμιμος καταλογισμός δεν σημαίνει υποχρεωτικά καταβολή ολόκληρου του ποσού.
Η πραγματική υπηρεσία, η καθυστέρηση της διοίκησης, η απουσία ζημίας και η οικογενειακή κατάσταση του υπαλλήλου λαμβάνονται υπόψη, αρκεί να τεκμηριωθούν σωστά ενώπιον του Δικαστηρίου.
Αικατερίνη Καλούδη Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω , Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου